رژیم کتوژنیک که به معنای مصرف بسیار کم کربوهیدرات، متوسط پروتئین و چربی بالا است، در سالهای اخیر به عنوان یک روش محبوب برای کاهش وزن و بهبود کنترل قند خون شناخته شده است. اما آیا این رژیم برای بیماران دیابتی مناسب و ایمن است؟ در این مقاله با نگاهی علمی و مبتنی بر جدیدترین دستورالعملهای انجمن دیابت آمریکا (ADA)، به این سوال پاسخ میدهیم.
رژیم کتوژنیک چیست؟
رژیم کتوژنیک بر کاهش چشمگیر کربوهیدراتها (معمولاً کمتر از ۵۰ گرم در روز) و جایگزینی آنها با چربیهای سالم تمرکز دارد. این تغییر در مصرف مواد مغذی باعث میشود بدن وارد حالت “کتوزیس” شود؛ وضعیتی که در آن برای تأمین انرژی به جای گلوکز از چربیها استفاده میکند.
تاثیر رژیم کتوژنیک بر دیابت
۱. کنترل قند خون
کاهش مصرف کربوهیدرات باعث کاهش مستقیم سطح گلوکز خون میشود، به همین دلیل بسیاری از بیماران دیابتی نوع 2 در هفتههای اول رژیم کتوژنیک شاهد بهبود قند خون خود هستند.
۲. کاهش نیاز به داروهای قندی
برخی مطالعات نشان دادهاند که افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که رژیم کتوژنیک را دنبال میکنند، ممکن است نیاز کمتری به داروهای کاهشدهنده قند خون داشته باشند. البته این تغییر باید تحت نظر پزشک و با کنترل دقیق صورت گیرد.
۳. کاهش وزن
کاهش وزن یکی از مهمترین عوامل کنترل دیابت است و رژیم کتوژنیک با کاهش اشتها و افزایش سوزاندن چربی به این هدف کمک میکند.
نکات مهم و هشدارها
۱. خطر هیپوگلیسمی
کاهش کربوهیدرات و داروهای قند خون ممکن است باعث افت ناگهانی قند خون شود، به ویژه اگر تغییرات رژیم بدون مشورت پزشکی انجام شود.
۲. اثرات جانبی اولیه
کاهش سریع کربوهیدرات ممکن است باعث سردرد، خستگی، تهوع و سرگیجه شود که به “آنفلوآنزای کتو” معروف است و معمولاً پس از چند روز برطرف میشود.
۳. تاثیر بر سلامت قلب
اگرچه چربیهای سالم در رژیم کتوژنیک مفید هستند، مصرف چربیهای اشباع و ترانس باید به شدت محدود شود. رعایت تعادل چربیها برای حفظ سلامت قلب ضروری است.
۴. محدودیتهای طولانیمدت
مطالعات طولانیمدت کافی درباره اثرات رژیم کتوژنیک در بیماران دیابتی وجود ندارد و برخی کارشناسان نگرانیهایی درباره اثرات بلندمدت آن بر کلیهها و سلامت استخوانها مطرح کردهاند.
موضع انجمن دیابت آمریکا (ADA)
جدیدترین گایدلاینهای ADA تأکید میکنند که رژیم غذایی برای دیابت باید شخصیسازی شده باشد و چندین الگوی غذایی میتواند موثر باشد، از جمله رژیمهای کم کربوهیدرات، مدیترانهای و رژیمهای متعادل دیگر. رژیم کتوژنیک میتواند گزینهای برای برخی بیماران باشد، اما باید تحت نظر متخصص تغذیه و پزشک انجام شود تا عوارض احتمالی کنترل و مدیریت شود.
جمعبندی
رژیم کتوژنیک میتواند به کاهش قند خون و وزن در بیماران دیابتی نوع 2 کمک کند، اما نیازمند نظارت دقیق پزشکی است. برای همه افراد مناسب نیست و باید مزایا و معایب آن با توجه به شرایط فردی بررسی شود. انتخاب یک رژیم غذایی متعادل و پایدار بهترین راهکار برای کنترل طولانیمدت دیابت است.