رژیم فستینگ یا روزهداری متناوب، به معنای محدود کردن زمانهای مشخص برای غذا خوردن و روزهداری در باقی زمانها است. این روش در چند سال اخیر به دلیل فواید احتمالیاش در کنترل وزن و بهبود سلامت متابولیک، بین افراد مختلف محبوب شده است. اما برای افراد مبتلا به دیابت، این نوع رژیم نیازمند دقت و بررسی دقیقتری است.
فستینگ چیست و چطور کار میکند؟
رژیم فستینگ انواع مختلفی دارد، مثل:
روزهداری 16/8: در این مدل، فرد 16 ساعت روزه میگیرد و تمام وعدههای غذایی را در بازه 8 ساعته مصرف میکند. مثلاً اگر آخرین وعده غذایی ساعت 8 شب باشد، وعده بعدی ساعت 12 ظهر روز بعد است.
روزهداری 5:2: پنج روز در هفته به طور معمول غذا میخورید و در دو روز غیرمتوالی کالری مصرفی خود را به حدود 500-600 کالری محدود میکنید.
روزهداری متناوب دورهای: مثلا روزه گرفتن چند روز متوالی یا محدود کردن کالری به شکل شدید برای مدت کوتاه
این روشها باعث میشوند بدن به جای استفاده از گلوکز (قند) برای انرژی، شروع به استفاده از چربیها کند که به کاهش وزن و بهبود حساسیت به انسولین کمک میکند.
تاثیر رژیم فستینگ بر بیماران دیابتی
کنترل قند خون بهتر
وقتی کربوهیدرات کمتر مصرف شود و زمان غذا خوردن محدود شود، نوسانات قند خون کمتر میشود. این وضعیت میتواند حساسیت به انسولین را بهبود دهد و به بیماران دیابتی نوع 2 کمک کند قند خون خود را بهتر کنترل کنند.
کاهش وزن و بهبود متابولیسم
کاهش وزن، که نتیجه طبیعی کاهش کالری دریافتی است، به کاهش مقاومت به انسولین و بهبود عملکرد سلولهای بدن کمک میکند.
کاهش عوامل خطر قلبی
کاهش وزن و بهبود قند خون منجر به بهبود فشار خون، کاهش التهاب و کاهش کلسترول میشود که همگی در کاهش ریسک بیماریهای قلبی مؤثر هستند.
نکات مهم و هشدارها برای بیماران دیابتی
خطر افت قند خون (هیپوگلیسمی): وقتی که زمان غذا خوردن محدود میشود و داروهای کاهنده قند هنوز در بدن فعالاند، ممکن است قند خون خیلی پایین بیاید. این اتفاق میتواند باعث علائم جدی مثل سرگیجه، ضعف، یا حتی از دست دادن هوشیاری شود.
تنظیم داروها ضروری است: تغییر رژیم غذایی باید با هماهنگی پزشک انجام شود تا دوز داروها به صورت ایمن تنظیم شود.
افراد با دیابت نوع 1 یا زنان باردار: معمولاً این گروهها نباید بدون نظارت شدید، رژیم فستینگ را دنبال کنند.
موضع انجمن دیابت آمریکا (ADA)
ADA در تازهترین بیانیههای خود بر این نکته تأکید دارد که رژیمهای غذایی باید شخصیسازی شوند و هر رویکردی که به کنترل بهتر قند خون و بهبود کیفیت زندگی منجر شود میتواند مفید باشد. رژیم فستینگ میتواند برای برخی بیماران دیابتی نوع 2 گزینهای موثر باشد، اما نیازمند نظارت دقیق پزشکی و تنظیم دارو است.
جمعبندی
رژیم فستینگ پتانسیل بهبود کنترل دیابت و کاهش وزن را دارد، اما ایمنی آن بستگی به شرایط فردی و پایش پزشکی دارد. بدون نظارت، این رژیم ممکن است خطرات جدی مثل هیپوگلیسمی ایجاد کند. بهترین راهکار برای بیماران دیابتی، انتخاب رژیم غذایی متعادل، پایدار و مطابق با توصیههای پزشکی است.